Sự Tích Và Ý Nghĩa Lễ Cúng Ông Công Ông Táo

Lễ cúng Ông Công Ông Táo là một trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Cứ đến ngày 23 tháng chạp hàng năm thì mọi nhà đều sẽ làm lễ cúng Ông Công Ông Táo để tiễn Táo quân lên chầu trời. Vậy sự tích Ông Công Ông Táo là gì? và ý nghĩa lễ cúng Ông Công Ông Táo là gì? Hãy cùng Viễn Chí Bảo tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Sự Tích Ông Công Ông Táo

Sự tích Ông Công Ông Táo được truyền miệng hoặc ghi chép, do đó có những sự khác nhau về tình tiết và nội dung. Thần Táo Quân trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa Và Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc. Nhưng được Việt hóa thành sự tích “2 ông 1 bà” – vị thần Đất, vị thần Nhà và vị thần Bếp núc. Người dân Việt Nam vẫn quen gọi chung là Táo Quân hoặc ông Táo.

Truyền thuyết kể rằng, ngày xưa có hai vợ chồng nhà nọ rất nghèo khổ. Chồng tên là Trọng Cao, vợ tên là Thị Nhị. Tuy ăn ở mặn nồng tha thiết với nhau, nhưng mãi không có con. Vì vậy, lâu dần Trọng Cao hay kiếm chuyện để dằn vặt vợ. 

Một hôm chỉ vì chuyện nhỏ, Trọng Cao gây thành chuyện lớn, đánh Thị Nhi và đuổi đi. Nhi bỏ nhà và lang thang đến một sứ khác và sau đó gặp Phạm Lang. Hai người phải lòng nhau, và hai người kết thành vợ chồng. Phần Trọng Cao sau khi nguôi giận thì quá ân hận, nhưng vợ đã bỏ đi rồi. Day dứt và quá nhớ vợ, ông đã lên đường tìm kiếm vợ.

Ngày tháng trôi qua, đi tìm vợ mãi cũng hết gạo và hết tiền. Cao phải làm kẻ ăn xin dọc đường. Cuối cùng, may cho Cao, tình cờ xin ăn đúng nhà của Nhi đúng lúc Phạm Lang đi vắng. Nhi sớm nhận ra người hành khất là chồng cũ. Nàng mời vào nhà, nấu cơm mời Cao ăn. Đúng lúc đó, Phạm Lang trở về. Nhi sợ chồng nghi oan nên đã giấu Cao dưới đống rạ sau vườn.

Chằng may đêm ấy Phạm Lang lại nổi lửa đốt đống rạ để lấy tro bón ruộng. Thấy lửa cháy, Nhi lao mình vào cứu Cao. Thấy vợ lao vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ cũng nhảy vào theo. Kết quả cả ba đều chết cháy trong đám lửa.

Thượng Đế thương tình thấy 3 người sống có tình nghĩa nên Ngài cho phép họ được ở bên nhau mãi mãi. Ngài cũng phong cho ba người họ làm Táo Quân và phân chia mỗi người một việc. Phạm Lang là Thổ Công trông lo việc bếp. Trọng Cao là Thổ Địa trông nom việc nhà. Thị Nhi là Thổ Kỳ trông nom việc chợ búa.

Từ đó, ba người trông coi và giữ lửa cho mọi nhà. Đồng thời, họ có nhiệm cụ trông nom mọi việc lành dữ, và phẩm hạnh của con người. Táo Quân còn gọi là Táo Công, là vị thần bảo vệ cho cuộc sống gia đình, thường được ở nơi nhà bếp. Cho nên còn được gọi là Vua Bếp hoặc ba ông đầu rau hay ông núc vốn. Không những định đoạt may, rủi và phúc họa của gia chủ. Các vị Táo còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, và giữ bình yên cho mọi người trong nhà.

Hàng năm, đúng vào ngày 23 tháng Chạp là ngày Ông Công Ông Táo về trời báo cáo tất cả việc làm tốt, và chưa tốt của con người. Trong một năm để Thiên Đình định đoạt công tội, và thưởng phạt phân minh cho tất cả loài người.

Ý Nghĩa Lễ Cúng Ông Công Ông Táo

Người Việt Nam quan niệm ba vị Thần Táo định đoạt cát hung, và phước đức cho gia đình. Phước đức này do việc làm đúng đạo lý của gia chủ và những người trong nhà. Với mong muốn Thần Bếp sẽ phù hộ cho gia đình mình được nhiều may mắn. Vào ngày 23 tháng Chạp, người ta thường làm lễ tiễn đưa Táo Quân chầu trời một cách long trọng. Ông công ông táo 2025 sẽ vào ngày 4/02/2021.

Ý Nghĩa Của Việc Thả Cá Chép Ngày 23 Tháng Chạp

Truyền thuyết kể lại rằng: “Hàng năm, Táo quân được ông Trời phái xuống trần gian theo dõi, và ghi chép những việc làm thiện – ác của loài người. Sau đó, cứ vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm, Táo Quân lại cưỡi cá chép hóa rồng lên thiên đình báo cáo tất cả việc làm tốt, và chưa tốt của con người trong một năm để Thiên Đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh cho tất cả loài người”. Đến đêm Giao Thừa, Táo quân mới trở lại trần gian để tiếp tục công việc trông coi bếp lửa gia đình.

Bởi thế, cứ đến ngày Tết ông Công ông Táo là người Việt lại làm lễ cúng cá chép. Người dân thường chuẩn bị 2 hoặc 3 con cá chép sống, thả trong chậu nước, cúng cùng các đồ lễ khác. Sau khi cúng xong sẽ đem “phóng sinh” ở sông, ao, hồ, nghĩa là để đưa ông Táo về trời.

Ngoài ra, trong tâm thức người Việt “cá vượt vũ môn”, hay “cá chép hóa rồng” còn mang ý nghĩa của sự thăng hoa. Nó còn là biểu tượng của tinh thần vượt khó, sự kiên trì, bền chí chinh phục tri thức để đi tới thành công. Nó cũng là biểu tượng cho nhân cách thanh tao tiềm ẩn, hoặc hướng đến một kết quả tốt đẹp. Phong sinh cá chép trong ngày 23 tháng Chạp không chỉ là một nét đẹp văn hóa. Nó còn thể hiện sự từ bi quý báu của người Việt Nam.

Hy vọng với những thông tin hữu ích trên Viễn Chí Bảo sẽ giúp mọi người biết về sự tích ông Công ông Táo, và hiểu hơn về ý nghĩa lễ cúng ông Công ông Táo. Vì đây có thể coi là một trong những nét văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta.