Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Bánh Chưng Bánh Giầy Trong Ngày Tết Cổ Truyền

Bánh chưng bánh giầy từ lâu đã trở thành món ăn quan trọng không thể thiếu đối với mỗi gia đình. Khi đến Tết cổ truyền thì nhà nhà sẽ tập trung gói những chiếc bánh để dâng lên cúng tổ tiên. Tuy chỉ là món ăn dân dã nhưng bánh chưng, bánh giầy còn chứa đựng nhiều ý nghĩa, nhân sinh,… của người xưa.

Sự tích bánh chưng bánh giầy ngày Tết

Truyền thuyết kể rằng, ở đời vua Hùng thứ 6, sau những năm tháng trị vì đất nước, nhà vua cảm thấy mình tuổi cao, sức yếu nên muốn truyền ngôi lại cho con trai. Nhưng vua lại có 20 người con vì vậy sau nhiều ngày suy nghĩ thì vua đã tập hợp các hoàng tử lại và tổ chức một cuộc thi tài để chọn người nối ngôi. Nhà vua đã tuyên bố: “Đến ngày lễ hội lớn đầu năm, ai dâng được của ngon vật lạ để tế trời, đất thì sẽ được kế thừa ngôi vua”. 

Sau khi nghe nhà vua tuyên bố thì các lang liền cho người đi khắp đất nước, trên rừng dưới biển để tìm những đồ ăn quý hiếm. Lúc này chỉ có một người buồn nhất đó là Lang Liêu. Chàng là con thứ 18 của vua nhưng lại không được sự yêu quý từ vua cha nên từ khi lớn lên chàng đã ở riêng chỉ lo việc đồng áng, trồng lúa, trồng khoai, sắn. Vậy nên không có của ngon vật lạ để dâng nên tế trời. 

Một hôm Lang Liêu nằm mộng thấy có vị Thần bảo: “Này con, vật trong Trời Đất không có gì quý bằng gạo, vì gạo là thức ăn nuôi sống con người. Con hãy lấy gạo nếp làm bánh hình tròn tượng trưng cho Trời, hình vuông tượng trưng cho Đất. Hãy lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột bánh, để tượng trưng cho Cha Mẹ sinh thành”

Khi Lang Liêu tỉnh lại vô cùng mừng rỡ và ông đã làm theo lời của Thần dặn, chọn loại gạo nếp thật tốt để làm bánh dùng lá dong tươi để gói gạo thành hình vuông, bỏ vào chõ chưng chín gọi là bánh chưng. Đồng thời ông đồ xôi thật dẻo, cho vào cối giã thật mịn rồi nặn thành một thứ bánh hình tròn mịn màng như bầu trời, gọi là bánh giầy. 

Đến ngày hẹn, các hoàng tử đều đem thức ăn đến bày cỗ, rất nhiều sơn hào hải vị, nhiều của ngon vật lạ. Còn Lang Liêu chỉ có bánh giầy và bánh chưng, vua Hùng lấy làm lạ hỏi thì Lang Liêu đem chuyện Thần báo mộng cho mình kể với vua đồng thời giải thích ý nghĩa của 2 loại bánh này. Vua nếm thử và khen bánh ngon có ý nghĩa bèn truyền lại ngôi vua cho Lang Liêu người con thứ 18. Lang Liêu sau khi lên ngôi lấy hiệu là Tiết Liêu Vương và lấy được sự yêu quý, nể phục của trăm họ. Cũng từ đó cứ đến ngày Tết hàng năm, mọi người sẽ làm hai thứ bánh này để thờ cúng tổ tiên đó là bánh chưng bánh giầy.

Xem thêm: Sự Tích Và Ý Nghĩa Lễ Cúng Ông Công Ông Táo

Ý nghĩa bánh chưng bánh giầy ngày Tết

Thông qua truyền thuyết, bánh chưng bánh giầy chính là kết tinh của cả một nền nông nghiệp lúa nước lúc bấy giờ. Bên ngoài bánh chưng được gói bằng lá dong từ tự nhiên, bên trong gồm có gạo nếp, đậu xanh, hành, thịt heo,… đều là những nguyên liệu nấu ăn truyền thống của dân tộc ta. Bởi thế bánh chưng ngày Tết còn thể hiện sự biết ơn trời đất đã cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho người dân. Ngoài ra lá bọc ngoài còn để tượng trưng cho Cha Mẹ sinh thành bởi thế bánh chưng còn thể hiện tấm lòng hiếu thảo của con cháu dành cho cha mẹ, ông bà khi được làm quà biếu.

Bánh giầy thì có hình tròn, màu trắng nõn giống như bầu trời. Người xưa quan niệm bầu trời chính là nơi cư ngụ của thần linh vì vậy bánh giầy thường được dùng để tế trời, tế thần mong muốn một năm làm ăn thuận lợi, gia đình bình an.

Bánh chưng bánh giầy đã trở thành một nét văn hóa đẹp của người Việt. Và dù ai xa quê cũng đều mong được quay về nhà, bên người thân gói những chiếc bánh chưng, bánh giầy cùng nhau trải qua thời khắc chuyển sang năm mới đầy may mắn.

Xem thêm: Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Tết Nguyên Đán